Werkplaatsen voor de steenkappers / De steengroeve

Naarmate Duitsland meer en meer de oorlog uitdroeg, werden concentratiekampen steeds meer aanzien als een potentieel aan goedkope werkkrachten. Nieuwe concentratiekampen (van de 2de generatie) moesten beter ingeplant worden bij de voor de industrie, of voor Duitsland, economisch van belang zijnde zaken, gebieden,...

Zo werd ook Flossenbürg uitgekozen om er een KZ op te richten. Flossenbürg lag in een dunbevolkte streek met granietgroeven. Deze waren belangrijk voor het verwezenlijken van de, voor de nazi's, belangrijke bouwprojecten. Flossenbürg lag ook aan het eind van een spoorlijn die toeliet om afgewerkt materiaal en gevangenen praktisch ongemerkt en snel te vervoeren.

Door het nieuwe devies van SS-baas Himmler: "Vernichtung durch Arbeit", werden de gevangenen van concentratiekampen als een goedkope in te zetten grondstof beschouwd. Hun leven was eigenlijk niets waard en diende alleen tijdelijk verdienstelijk te zijn voor het rijk. Zo kwamen de steengroeven in Flossenbürg in handen van de SS-organisatie DESt, Deutsche Erd und Steinwerke

In het begin (tot 1942) werden alle gevangenen tewerkgesteld in de steengroeven. Een gevaarlijke opdracht. Wie niet werkte, opkeek, niet snel genoeg werkte, kreeg slagen van de 'gummi' of de stok. Grote blokken graniet werden op boomstammetjes (rolletjes) door soms 50 man vooruit getrokken. Wie viel kon onder de granieten blok of de boomstammetjes terechtkomen. Er werd nooit hard genoeg getrokken en dus des te meer geslagen en gescholden.

Als rantsoen kreeg men waterkoffie of watersoep, soms een hompje brood. Te grote blokken werden gespleten met hamer en wiggen. Het werk was erg zwaar . Lang kon men het werk in een steengroeve niet uithouden. Ging het fluitsignaal dan moest iedereen zich in 'veiligheid' brengen. Met dynamiet werden delen van de granietberg tot 'ontploffen' gebracht. (Zo kwam er steeds nieuw te bewerken materiaal bij.) De bewakers zorgden ervoor dat iedereen zich zo vlug mogelijk in de houten schuilhuisjes in veiligheid bracht. Recept: slagen, verwensingen, brullen en stampen. Wie viel en niet tijdig terug recht was, of de laatste was, had veel geluk als hij het kon navertellen.

Tussen de granietlagen zat er een grof zand (zandaders) . Dit werd ook tot ontginning gebracht. Door lange gangen die diep in de granietberg liepen, werd het zand naar buiten gebracht. Gevangenen stonden, met een schop, in een lange rij tot op het einde van de gang. Het zand werd van schop tot schop gegooid tot het buiten was. Dit werk was ook niet zonder gevaar want de gangen werden niet gestut.

Als de 'dagtaak' er opzat en de gevangenen naar het lager vertrokken, werden de overleden medegevangenen terug meegenomen in de houten bakken waarmee in de ochtend het 'Frühstück' (Ontbijt. Mooi woord maar letterlijk zonder inhoud) gebracht werd.

Na het oprichten van de Messerschmitt-afdeling werden alleen nog de 'niet-specialisten' tewerkgesteld in de steengroeve. 'Niet-specialisten' waren mensen die in het dagelijkse leven nog nooit handenarbeid verricht hadden in een specifiek beroep. Enkel bij gebrek aan grondstoffen in de Messerschmitt-afdeling, kwamen de andere gevangenen nog in de steengroeve terecht..

De grote uitgehouwen blokken graniet werden vervolgen naar de werkplaatsen gebracht hetzij met karren of houten dragers hetzij op houten rolletjes. Daar bewerkten echte steenkappers uit de streek en soms enkele gevangenen de stenen. Als ze klaar waren moesten de stenen vervoerd worden naar het stationnetje in de "buurt".

In het gebouw van de DESt (omcirkeld op de foto) werden alle opdrachten en leveringen door de administratie bijgehouden.